Gotovo godinu dana nakon početka protesta, izazvanih smrtonosnim urušavanjem nadstrešnice željezničke stanice na sjeveru Srbije 1. novembra 2024. godine, novinari koji ih prate i dalje su mete napada. Medijski radnici su u proteklih godinu dana doživjeli najmanje 89 fizičkih napada, što predstavlja svojevrstan rekord.
Kada je nezavisni novinar Dalibor Stupar pokušao snimiti dolazak pristaša vlasti autobusima, spriječili su ga upravo oni koji su trebali da ga zaštite. Policija ga je gurnula i nezakonito mu oduzela telefon, tvrdeći da nema pravo izvještavati o javnom skupu koji su 11. oktobra organizirale pristalice režima kako bi se suprotstavili antivladinim protestima.
Napad na novinara agencije Beta i portala Autonomija ilustrativan je primjer situacije s kojom se novinari u Srbiji suočavaju već godinu dana, otkako su protesti počeli nakon urušavanja željezničke stanice u Novom Sadu, u kojem je poginulo 16 ljudi.
Od 1. novembra 2024. godine, prema podacima Reportera bez granica (RSF), novinari u Srbiji bili su žrtve najmanje 89 fizičkih napada. Samo u 2025. godini zabilježena su 82 slučaja, što je najveći godišnji broj od 2008. godine, prema podacima RSF-a i njegovog partnera Nezavisnog udruženja novinara Srbije (NUNS). Oko polovine napada počinili su pripadnici snaga reda, koji često ne reagiraju ni kada novinare napadaju pristaše vlasti.
– Odajemo priznanje novinarima u Srbiji koji hrabro izvještavaju o protestima uprkos institucionaliziranom nasilju režima predsjednika Aleksandra Vučića. Pozivamo međunarodnu zajednicu da im pruži finansijsku, pravnu i političku podršku kako bi mogli raditi sigurno i kako bi počinioci napada bili izvedeni pred lice pravde. Sloboda medija u Srbiji je ugrožena, kao i naše pravo na informacije o događajima u zemlji kandidatkinji za članstvo u Evropskoj uniji – kazao je Pavol Szalai, direktor RSF-ovog ureda u Pragu.
Nakon apelâ koje su u julu i augustu 2025. godine uputili RSF i druge međunarodne i srbijanske organizacije, Evropski parlament je 22. oktobra usvojio rezoluciju u kojoj je oštro kritizirao Vladu Srbije. U rezoluciji se navodi da su “brojni novinari bili napadnuti ili im je uskraćena zaštita tokom izvještavanja o protestima”, te se osuđuje “podsticanje mržnje prema demonstrantima i novinarima” što čini Vučić, koji je proteste prikazao kao “obojene revolucije” organizirane i finansirane od zapadnih obavještajnih službi, a takve poruke prenosili su provladini mediji.
Rezolucija također osuđuje političke pritiske na televiziju N1, najveći nezavisni kanal u Srbiji, čija je redakcija nominirana za RSF-ovu nagradu za slobodu medija 2025. godine u kategoriji hrabrosti, zbog izvještavanja s protesta.
Sedmicu prije ove rezolucije, predsjednica Evropske komisije Ursula von der Leyen tokom sastanka s Vučićem u Beogradu ograničila se na zahtjev za “napretkom u pogledu slobode medija”. Međutim, devet međunarodnih organizacija za zaštitu slobode medija, uključujući RSF, upozorilo je da bi neaktivnost EU u Srbiji mogla predstavljati opasan presedan za cijeli Zapadni Balkan.
– “Instrumenti kojima raspolaže Komisija, uključujući suspenziju fondova EU, trebali bi se primijeniti kako bi se poslala jasna poruka o posvećenosti EU nezavisnom novinarstvu i slobodi medija u regiji – navodi se u zajedničkoj izjavi od 13. oktobra.
Na RSF-ovom Svjetskom indeksu slobode medija za 2025. godine, Srbija zauzima 96. mjesto od 180 zemalja, s ukupnim rezultatom 53,55 boda.
Izvor: RSF
