Meta hostira oglase na Facebooku, Instagramu i Threads-u koje objavljuju pro-izraelske organizacije i kojima se prikuplja novac za vojnu opremu, uključujući dronove i taktičku opremu za izraelske vojne jedinice. Istraživanje pokazuje da se time vjerovatno krše Metina vlastita pravila o oglašavanju.
– Mi smo snajperski tim jedinice Shaked, stacionirani u Gazi, i hitno nam trebaju stativi za pucanje kako bismo završili misiju u Jabaliji – navodi se u jednom oglasu objavljenom na Facebooku 11. juna, koji je i dalje bio aktivan 17. jula.
Ove plaćene oglase je prvo otkrila i prijavila Meta-i globalna organizacija za zaštitu potrošača Ekō, koja je identificirala najmanje 117 oglasa objavljenih od marta 2025. godine, a koji eksplicitno traže donacije za vojnu opremu IDF-u.
Ovo je drugi put da Ekō prijavljuje iste oglašivače – u decembru 2024. godine Meta je uklonila dio od tada prijavljenih 98 oglasa, ali je oglašivačima uglavnom dopušteno da nastave s gotovo identičnim kampanjama. IDF (Izraelske odbrambene snage) nije direktno uključen u ove kampanje.
– Ovo pokazuje da će Meta uzeti novac od bilo koga. Platforma provodi vrlo malo kontrole – i to uglavnom tek kad bude prekasno – izjavio je aktivista Ekō-a Maen Hammad.
Meta je nakon upita Guardiana i Ekō-a pregledala i uklonila dio spornih oglasa, izjavio je portparol kompanije Ryan Daniels. Meta tvrdi da su svi oglasi koji se bave društvenim pitanjima, izborima ili politikom obavezni da prođu proces autorizacije i sadrže napomenu o tome ko ih finansira. Ovi oglasi to nisu činili.
Prema podacima Ekō-a, ovi oglasi su samo u EU i Velikoj Britaniji zabilježili najmanje 76.000 prikaza, dok broj prikaza u SAD-u nije poznat.
Najmanje 97 oglasa iz najnovije grupe, uključujući mnoge koji su još uvijek aktivni, prikupljaju donacije za kupovinu specifičnih civilnih dronova. Nova istraga magazina +972 otkriva da su takvi dronovi navodno korišteni za bacanje granata na nenaoružane Palestince.
Ovi kvadkopteri su primarno namijenjeni za fotografisanje i mogu se kupiti na Amazonu, ali ih IDF jedinice prepravljaju za borbene svrhe jer su znatno jeftiniji od vojnih dronova.
– Većina naših dronova je uništena i nemamo zamjene. Donirajte sada – svaka sekunda je važna, svaki dron spašava živote – navodi se u drugom oglasu.
Iako nije potvrđeno jesu li konkretni oglasi rezultirali kupovinom dronova, vojnici su za +972 potvrdili da su primili jeftine dronove kineskog proizvođača Autel – putem donacija, online kampanja i Facebook grupa.
Jedan od oglašivača, organizacija Vaad Hatzedaka, vodi na stranicu za donacije s popisom opreme za koju skupljaju sredstva – uključujući dva Autel drona. Organizacija je prikupila više od 250.000 dolara od željenih 300.000 dolara za pomoć IDF jedinicama.
Drugi oglašivač, izraelski muzičar Mayer Malik, promovira oglase koji vode na stranicu s opcijama za sponzorstvo taktičke opreme, među kojom je i Autel termalni dron. Malik je do sada prikupio više od 2,2 miliona dolara donacija za IDF.
Iako Metina pravila zabranjuju većinu pokušaja doniranja, kupovine ili prodaje vatrenog oružja, municije i eksploziva, kompanija je uklonila navedene oglase jer nisu imale potrebne napomene koje su obavezne za političke i društvene sadržaje.
Prema Ekō-u, oglasi bi također mogli kršiti Digital Services Act (DSA) EU-a, koji zahtijeva od platformi da uklanjaju sadržaje koji krše nacionalne ili evropske zakone. Na primjer, u Francuskoj i Velikoj Britaniji postoje zakonska ograničenja u vezi sa prikupljanjem sredstava za strane vojske.
Britanska Komisija za dobrotvorne organizacije je u januaru 2025. godine izdala službeno upozorenje jednoj londonskoj humanitarnoj organizaciji koja je prikupljala novac za izraelskog vojnika, navodeći da je takvo djelovanje „nezakonito i neprihvatljivo“.
Izvor: The Guardian
