Ruski nezavisni list Novaya Gazeta objavio je 30. oktobra da će 9. novembra zatvoriti svoju redakciju u Moskvi, nakon više od tri decenije rada. Kao razlog za prestanak djelovanja uredništvo navodi dugotrajne pritiske ruskih vlasti i Federalne službe sigurnosti (FSB), uključujući pravna ograničenja, policijske pretrese i onemogućavanje finansiranja.
Evropska federacija novinara (EFJ) i Međunarodna federacija novinara (IFJ) osudile su postupanje ruskih institucija, ocjenjujući da zatvaranje lista predstavlja ozbiljan udarac nezavisnom novinarstvu u Rusiji.
Prema navodima uredništva, ruske vlasti su tokom prethodnih godina blokirale internetske platforme lista, oduzele njegovu štamparsku opremu, ukinule registraciju medija i ograničile mogućnosti objavljivanja sadržaja.
Dodatni pritisak uslijedio je 9. aprila, kada je policija provela trinaestosatni pretres redakcijskih prostorija, tokom kojeg su zaplijenjeni računari i dokumentacija. Uhapšen je i novinar Oleg Roldugin, protiv kojeg se vodi postupak zbog navodnog nezakonitog prikupljanja i širenja ličnih podataka. Prema EFJ-u, prijeti mu kazna zatvora do šest godina.
U septembru su Novaya Gazeta i više od stotinu njenih novinara i saradnika uvršteni u ruski registar „stranih agenata“. Ova oznaka podrazumijeva dodatne zakonske i administrativne obaveze, a uredništvo tvrdi da je dodatno otežala nastavak rada.
Nakon toga uslijedilo je obavještenje o iseljenju iz dugogodišnjeg sjedišta redakcije, kao i onemogućavanje sistema donacija čitalaca, koji je predstavljao važan izvor finansiranja.
U oproštajnom saopćenju uredništvo je za prestanak rada direktno optužilo ruske vlasti i sigurnosne službe, navodeći da su njihove mjere postepeno onemogućile funkcioniranje lista.
Novaya Gazeta osnovana je 1993. godine i tokom proteklih decenija bila je poznata po istraživačkim tekstovima o korupciji, zloupotrebama vlasti i kršenjima ljudskih prava. Među njenim osnivačima bio je Dmitrij Muratov, dobitnik Nobelove nagrade za mir 2021. godine.
Historiju lista obilježilo je i ubistvo više njegovih novinara i saradnika, među kojima je najpoznatija Anna Politkovskaja, ubijena 2006. godine. Njena istraživanja bila su posebno usmjerena na rat u Čečeniji i kršenja ljudskih prava.
Nakon početka ruske invazije na Ukrajinu 2022. godine, list se suočio s dodatnim zakonskim ograničenjima. Dio novinara napustio je Rusiju i osnovao Novaya Gazeta Europe sa sjedištem u Latviji, koja nastavlja djelovati odvojeno od moskovske redakcije.
Generalni sekretar IFJ-a Anthony Bellanger izjavio je da su pritisci na Novayu Gazetu primjer ozbiljnog ugrožavanja nezavisnih medija i pozvao na odgovornost za napade i zastrašivanje novinara.
Sličnu ocjenu iznio je i generalni sekretar EFJ-a Ricardo Gutiérrez, koji je istakao da su novinari ovog lista više od 30 godina nastavili izvještavati uprkos hapšenjima, prijetnjama i ubistvima svojih kolega.
Zatvaranje moskovske redakcije dolazi u okolnostima u kojima su ruski mediji suočeni s ograničenjima uvedenim posljednjih godina, posebno nakon početka rata u Ukrajini. Ruske vlasti ta ograničenja obrazlažu potrebom provođenja domaćih zakona, dok ih međunarodne novinarske organizacije kritiziraju kao instrumente pritiska na nezavisno izvještavanje.
Izvor: Evropska federacija novinara (EFJ)
