Evropska nastojanja da izgradi „suvereni AI“ suočavaju se s ozbiljnim strukturnim ograničenjima, jer je evropsko tržište umjetne inteligencije duboko povezano s infrastrukturom, kapitalom i poslovnim modelima dominantnih američkih tehnoloških kompanija, navodi se u novoj analizi Tech Policy Pressa.
U tekstu „What Europe’s AI Market Actually Looks Like“, objavljenom u saradnji s AI Now Instituteom, autorica Frederike Kaltheuner i autor Leevi Saari upozoravaju da se evropska AI politika često zasniva na pretpostavci da su evropske AI kompanije, investitori i tržišni interesi prirodno usklađeni sa strateškim interesima Evropske unije. Međutim, stvarnost je, prema njihovoj ocjeni, znatno složenija.
Autori navode primjere kompanija poput njemačkog DeepL-a, francuskog Mistrala i švedskog Lovablea, koje se razvijaju u evropskom kontekstu, ali u značajnoj mjeri zavise od globalnih tehnoloških aktera, uključujući američke pružaoce cloud infrastrukture, AI modela i čipova. Takva zavisnost, smatraju, pokazuje da samo povećanje broja evropskih AI kompanija ne znači nužno i jačanje evropske tehnološke nezavisnosti.
Analiza dolazi u trenutku kada je Evropska komisija predstavila paket mjera za jačanje tehnološkog suvereniteta Evrope, uključujući inicijative u oblastima poluprovodnika, umjetne inteligencije, cloud infrastrukture i otvorenog koda. Prema autorima, taj paket pokazuje da EU pokušava istovremeno povećati ponudu ključne infrastrukture i potaknuti potražnju za AI rješenjima, ali da takav pristup ne rješava pitanje gdje se stvarno stvara i zadržava ekonomska vrijednost.
Posebno upozoravaju da evropske politike, ukoliko ne prepoznaju odnose zavisnosti unutar AI lanca vrijednosti, mogu dovesti do suprotnog efekta: umjesto jačanja suvereniteta, šira primjena AI tehnologija mogla bi dodatno učvrstiti poziciju nekolicine američkih kompanija. Manje vidljiv rizik, ističu autori, jeste da Evropa može razvijati vlastite AI kapacitete, dok se ključna ekonomska vrijednost i dalje prelijeva prema vanjskim akterima.
Serijal Tech Policy Pressa sastojat će se od tri dijela. Prvi će se baviti evropskim AI aplikacijama i pitanjem da li startupi poput Lovablea zapravo služe kao distributivni kanal za američke modele. Drugi dio analizirat će zašto čak i najjače evropske AI kompanije, poput DeepL-a, ostaju zavisne od američke infrastrukture. Treći dio objedinit će nalaze i razmotriti strateške izbore koje Evropa trenutno izbjegava.
Autori zaključuju da evropska AI industrijska politika ne može uspjeti ukoliko ne imenuje konkretne zavisnosti, tržišne poticaje i teške političke izbore koje podrazumijeva izgradnja tehnološkog suvereniteta. Bez toga, upozoravaju, strategija ostaje lista želja koja izbjegava ozbiljno suočavanje s realnim odnosima moći na globalnom AI tržištu.
Izvor: Tech Policy Press / AI Now Institute
