Konferencija #Disinfo2026, jedan od najvažnijih evropskih skupova posvećenih istraživanju dezinformacija, počela je 7. oktobra u Vilniusu uz političke kontroverze i povlačenje podrške nekoliko značajnih institucionalnih partnera. Prema pisanju portala Tech Policy Press, administracija američkog predsjednika Donalda Trumpa vršila je diplomatski pritisak na pojedine države da odustanu od podrške događaju, nakon čega su Kanada, Litvanija i Evropska služba za vanjsko djelovanje (EEAS) uklonjene sa spiska sponzora.
Konferenciju organizira neprofitna organizacija EU DisinfoLab, a okuplja istraživače, predstavnike organizacija civilnog društva, javnih institucija i tehnoloških kompanija koje se bave suzbijanjem dezinformacija i stranog informacijskog manipuliranja i uplitanja (FIMI).
Neposredno prije početka konferencije logotipi Kanade, Litvanije i EEAS-a prekriveni su trakom na promotivnim materijalima. Iako nije bilo jasno podrazumijeva li njihovo povlačenje i obustavu finansijske podrške, predstavnici pojedinih institucija nastavili su učestvovati u programu.
Iz EEAS-a su potvrdili da su zatražili uklanjanje svog logotipa zbog sadržaja konferencijskog programa, navodeći da način na koji su pojedine rasprave predstavljene nije u skladu sa zvaničnim stavovima Evropske unije. Slično obrazloženje ponudila je i Kanada, čiji su predstavnici najavili izmjene u svom učešću zbog promjena u formulaciji tema pojedinih panela.
U središtu kontroverze našla se rasprava o tome mogu li se Sjedinjene Američke Države smatrati izvorom stranog informacijskog manipuliranja i uplitanja u Evropi. Takvo pitanje posebno je osjetljivo u trenutku kada Trumpova administracija sve otvorenije kritizira evropske politike usmjerene na suzbijanje dezinformacija i regulaciju digitalnih platformi.
Američki State Department poručio je da označavanje SAD-a kao prijetnje u okviru FIMI koncepta potkopava zajedničke ciljeve saveznika. Iz Washingtona nisu željeli komentirati sadržaj diplomatskih razgovora, ali su naveli da povlačenje pojedinih država ne bi trebalo predstavljati iznenađenje.
Za razliku od ostalih institucionalnih partnera, Francuska je zadržala podršku konferenciji i javno naglasila važnost nezavisnih istraživača i organizacija civilnog društva u borbi protiv stranog informacijskog utjecaja.
Istraživači koji su učestvovali na konferenciji upozorili su da politički pritisci predstavljaju prijetnju slobodi akademskog istraživanja i nezavisnosti civilnog društva. Nina Jankowicz, suosnivačica organizacije American Sunlight Project, ocijenila je da države i institucije povezane s vladama ne bi smjele kontrolirati konferencijske programe i teme o kojima se raspravlja.
Kontroverza dolazi u trenutku kada Evropska unija razvija inicijativu Evropski štit za demokratiju (European Democracy Shield), usmjerenu na jačanje demokratske otpornosti, podršku nezavisnim organizacijama za provjeru činjenica i suzbijanje stranog uplitanja.
Istovremeno, u Sjedinjenim Američkim Državama istraživači dezinformacija suočavaju se s rastućim političkim pritiscima, smanjenjem finansiranja i optužbama da njihov rad doprinosi cenzuri. Trumpova administracija uvela je i vizna ograničenja za strane državljane koje optužuje za učešće u cenzuriranju govora.
Uprkos političkim pritiscima, organizatori nisu zabilježili povlačenje govornika s konferencije. Za učesnike je to pokazatelj otpornosti istraživačke zajednice, ali i upozorenje da borba protiv dezinformacija sve više postaje predmet geopolitičkih sukoba.
Izvor: Tech Policy Press – Disinformation Conference in Europe Caught Up in Transatlantic Politics
