BIZARAN INCIDENT: Umjetničko djelo na umjetničkim festivalima

Foto: M. Ilić/RAS Srbija

Umjetnost i dalje ima veliki subverzivan potencijal i moć da uznemiri. Ali policija, umjetnički festivali, novinari i političari nisu u stanju da to prepoznaju

 

Piše: Tomislav Marković

Ovogodišnje izdanje Oktobarskog salona i Bitefa obeležio je događaj koji nije bio deo programa. Na otvaranju Oktobarskog salona pojavio se mladić s medicinskom maskom navučenom preko usta i nosa, koji je u rukama držao transparent s prigodnim natpisom “Smrt kulturi buržoazije”.

Mladić je mirno stajao držeći natpis u rukama, ali je obezbeđenje likovnog festivala brzo reagovalo i izbacilo ga napolje, iako mladić nije radio ništa neprilično. Valjda da ne bi uznemiravao premijerku Anu Brnabić koja se u poslednje vreme zainteresovala za kulturu, pa se pojavljuje na svim važnijim kulturnim događajima i daje živopisne izjave.

Nekoliko dana kasnije isti mladić s maskom i natpisom “Smrt kulturi buržoazije” pojavio se ispred zgrade Beogradskog dramskog pozorišta, neposredno pred početak predstave Olivera Frljića Gorki – Alternativa za Nemačku, koja je prikazana u okviru Bitefa. Ovog puta obezbeđenje se nije dalo prevariti, pa mladiću nisu dozvolili da uopšte uđe u pozorište, da ga ne bi kasnije izbacivali.

Kulturne rubrike medija izveštavale su o ovim događajima služeći se zanimljivim formulacijama kao što su “bizaran incident” ili “protestant”. A zapravo se radilo o performansu koji je izveo umetnik Uroš Jovanović, kako glasi ime mladića pod maskom. Ali, ko bi prepoznao performans na festivalima posvećenim umetnosti, i to savremenoj, eksperimentalnoj, novim tendencijama, pa i performansu? Umetničko delo na umetničkim festivalima – zaista bizaran incident.

Ipak, Jovanović je dobro prošao, ovog puta ga bar nisu uhapsili kao u oktobru prošle godine na otvaranju Muzeja savremene umetnosti. Tada je u okviru platforme “Salon nepotkupljivih”, ispred Muzeja izveo performans u kojem su on i još desetak umetnika nosili maske s likom Aleksandra Vučića. Jovanović je pokušao da uđe u Muzej noseći Vučićevu uramljenu sliku i “Unošenje slike predsednika Srbije u MSU” najavio kao odavanje počasti predsedniku “zbog izuzetnih dostignuća u plesnoj igri, ali pre svega zbog inovativnog i brutalnog pristupa u performing artu”.

Policija je smatrala da se radi o “bizarnom incidentu” i neprimerenom “protestu”, pa su uhapsili Jovanovića i njegovog kolegu Vladana Jeremića. Kao što vidimo, umetnost i dalje ima veliki subverzivan potencijal i moć da uznemiri, samo što to policija, umetnički festivali, novinari zaduženi za kulturu i političari zaduženi za sve nisu u stanju da prepoznaju. Za njih je umetnost i dalje skandal i incident.

U tom smislu, Jovanovićeva poruka je izlišna. Buržoaska kultura je umrla, samo joj niko to još nije javio.